Resultaten

Hieronder kan je projecten terugvinden. Je kan steeds het hands-on klasmateriaal inkijken en/of  klasmateriaal in kaartjesvorm bestellen.

Welke thema's vind je op deze pagina?

Binnen Exploratio werken we via onderzoeksprojecten leermateriaal voor in de klas uit. We doen dit steeds in samenwerking met het praktijkveld (leerkrachten, lerarenopleiders, natuureducatieve centra, musea,...). In verschillende cycli waarbij ontwerp-, test-, en evauatiefases elkaar afwisselen. Zo versterkt onderzoek en praktijk elkaar.

Op deze pagina kan je ontdekken:

• Klik op een thema hieronder om de projecten en het lesmateriaal te ontdekken!
• Graag een kaartenspel bestellen?
• Op zoek naar een specifiek project? Onderaan vind je een overzicht van de verschillende projecten. 

Hebben wij invloed op wat er morgen zal gebeuren? Liggen onze slaagkansen op school bijvoorbeeld nu al vast? Of hebben we dat toch zelf in de hand? Zijn we vrij om onze toekomst zelf mee te bepalen. Of is alles al beslist? Door God, bijvoorbeeld. Dat is alvast wat een deel van de leerlingen uit het tweede secundair van Atheneum Brussel denkt. Marcel twijfelt hieraan. Bepaalt God het dan voor iedereen, of bepaalt God enkel de toekomst van de gelovigen? En als God bepaalt wat er morgen gebeurt, hoe ver gaat dit dan? Geeft hij kansen, creëert hij omstandigheden, of bepaalt God echt alles van A tot Z? En als je de kans niet grijpt die God jou aanbiedt, heb je dan toch niet zelf je toekomst mee bepaalt? Je hoort de hersenen kraken in het 2^de jaar van Atheneum Brussel. In deze klas denken jongeren met een christelijke, vrijzinnige en islamitische achtergrond samen na over de grote vraag ‘of de mens wel een  vrije wil heeft’? Het is gesprek eindigt met een vragenronde. Welke vragen roept dit gesprek bij jullie op? 

Hedendaagse media maken het iedereen, ook kinderen, mogelijk om uiterst snel op de hoogte te zijn van het laatste nieuws en confronteren ons met een lawina aan allerhande informatie. Zeker op sociale media is betrouwbare informatie moeilijk van misinformatie of des- informatie te onderscheiden. Mediawijsheid zet hierop in door kinderen en jongeren correct te leren omgaan met media en informatie. Maar mediawijsheid is meer dan (online) media en (nep)nieuws leren herkennen en gebruiken. Het omvat ook kritisch leren denken over media, boodschap en boodschapper. Naast kennis over de werking van media en informatie hebben kinderen en jongeren ook de vaardigheid nodig om de informatie waar ze in aanraking mee komen, kritisch te evalueren. Een aanpak die zich minder richt op kritisch denken, leert kinderen en jongeren eerder op schematische wijze naar informatie kijken. Kinderen leren zo informatie beoordelen in termen van ‘betrouwbaar’ of ‘onbetrouwbaar’ zonder echter te begrijpen welk achterliggend mechanisme de kwaliteit van de informatie bepaalt.

En hier ontbreekt het bij leerkrachten vaak aan methodische kennis en klasmateriaal om dit kritisch denken over media en informatie te stimuleren bij hun leerlingen.

ExploRatio onderzoekt samen met (Europese) partners zoals Mediawijs, Stedelijk Onderwijs Antwerpen, Karel De Grote Hogeschool, Oslo Metropolitan University, Hogeschool Rotterdam en Københavns Professionshøjskole, University of Latvia en het National Training Centre Bulgaria hoe leerkrachten hierin ondersteund kunnen worden aan de hand van kritische dialoogtools, zoals de methodiek ‘filosoferen met kinderen en jongeren’. ‘Filosoferen met kinderen en jongeren’ daagt leerlingen niet enkel uit om na te denken over de grote vragen rond betrouwbare kennis, waarheid en informatie die binnen mediawijsheid centraal staan. Het daagt hen ook uit om de uitgangspunten en argumenten achter hun ideeën en meningen gezamelijk te onderzoeken. Dit soort denkoefeningen stimuleert niet enkel reflectie over kennis en informatie, maar ook over de machtsstructuren waaraan informatie, media en de boodschapper onderhevig zijn.

Aylin, Nour en Clara hebben al verschillende keren gefilosofeerd met Steven, de filosoof van Radio Socrates. Vandaag draaien ze de rollen om. Ze stappen spontaan in de schoenen van Socrates en bestoken Steven met filosofische vragen. Steven stelt meestal de vragen aan de kinderen, maar wat denk hij zelf over al die filosofische vragen? Ook Dirk, de podcastmaker, wordt op de vragenrooster gelegd. Is doden altijd verkeerd? Wanneer ben je normaal? Ben ik mijn geest of mijn lichaam? Kunnen 2 mensen precies 2 dezelfde gedachten hebben? Zijn 2 identieke sokken hetzelfde? Kan een computer denken? Kan alles kapotgaan? Welke grote vragen wil jij graag eens stellen aan jouw leerkracht? Of aan je ouders?

Wat? OnderzoekskernExploRatio onderzoekt hoe het kritischdenken van jongeren te stimuleren.We focussen op lesmethodieken waar via (filosofische) dialoog jongeren worden uitgedaagd te reflecteren over heikele thema’s, maatschappelijk kwesties, de grondslagen van de eigen kennis en  overtuigingen. 

Thema's? Zo zetten we in op het denken over duurzaamheid, ethiek, wetenschap, natuur, technologie, STEM, waarden en onderwijs stimuleren bij jongeren en (buiten)schoolse onderwijsprofessionals. We richten ons zowel op het basis als secundair onderwijs.

Hoe? Ons onderzoek loopt in nauwe samenwerking met de eindgebruikers.We werken hiervoor samen met scholen, musea, docenten, onderzoekers. Design-based research laat toe in te spelen op de noden van leerkrachten en leerlingen en in verschillende stappen een bruikbaar product te ontwikkelen.

Onderzoekers van ExploRatio werden al regelmatig in de bloemetjes gezet. Zo ontvingen we de prijs voor het beste artikel in het Tijdschrift voor lerarenopleiders (2021) voor ons artikel over controverse in de wetenschapsklas, de Mediawijs-prijs voor het project Kritikat (2021) en de prijs voor wetenschapscommuincatie van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen (2021).

Een greep uit onze publicaties, presentaties en wetenschapscommunicatie vind je hieronder terug:

Wie heeft vieze woorden uitgevonden? Is alles wat op google staat, waar? Waarom moeten jongens stoer zijn? Kunnen koningen niet gewoon met elkaar vechten zonder andere mensen ermee lastig te vallen? Hoe weet je of iemand te vertrouwen is? Waarom doden mensen elkaar? Ben ik in de klas iemand anders dan thuis? Gebruiken oma’s maquillage omdat ze niet oud willen worden? Waarom is er oorlog? Wat vertellen de vogels ons in de stad?