Radio Socrates
Wie heeft vieze woorden uitgevonden? Is alles wat op google staat, waar? Waarom moeten jongens stoer zijn? Kunnen koningen niet gewoon met elkaar vechten zonder andere mensen ermee lastig te vallen? Hoe weet je of iemand te vertrouwen is? Waarom doden mensen elkaar? Ben ik in de klas iemand anders dan thuis? Gebruiken oma’s maquillage omdat ze niet oud willen worden? Waarom is er oorlog? Wat vertellen de vogels ons in de stad?
Podcasts met Brusselse jongeren over grote vragen
Onder begeleiding van een filosoof en een podcastmaker treden Brusselse jongeren in de voetsporen van Socrates en gaan in dialoog over grote vragen die hen bezighouden.
Radio Socrates wil Brusselse jongeren én hun opvoeders inspireren om met elkaar in dialoog te gaan over belangrijke samenlevingsthema’s en nodigt hen uit om deze gesprekken verder te zetten. In de klas, aan de keukentafel of in de stad.
Net als Socrates ligt de focus niet op pasklare antwoorden maar op het gezamenlijk kritisch onderzoek. Net als Socrates schuwen we de controverse niet en dagen we jongeren uit om met geldige argumenten de dialoog te voeren.
De gespreksmethode van Socrates had in het oude Athene een sterkte aantrekkingskracht op de jongeren in de stad die met grote levensvragen worstelden. Wij zetten zijn werk verder in de scholen en de straten van Brussel.
We laten Brusselse jongeren als rolmodel aan het woord. We tonen dat jongeren ook op een verbindende en kritische manier over gevoelige thema’s zoals migratie, oorlog of seksuele identiteit kunnen spreken en denken.
Terzelfdertijd willen we leerkrachten, ouders en opvoeders stimuleren om in de voetsporen van Socrates te treden en met de jongeren in dialoog te gaan over wat er echt toe doet voor hen.
Podcasts
Wat is filosoferen?
Aylin, Nour en Clara leggen uit wat filosoferen is; samen nadenken over grote vragen die leven in je hoofd. En je eigen mening hierover onderzoeken en leren onderbouwen met argumenten, om net als Socrates dichter bij de waarheid te komen. Tijdens het filosoferen leer je ook spreken met elkaar over wat je echt denkt over de wereld. Zo leer je je eigen gedachten en de gedachten van anderen beter begrijpen. Aylin vertelt dat ze dankzij het filosoferen ook minder verlegen werd. Ze durft nu beter spreken in groep. Welk effect heeft het filosoferen op jou?
Welke vragen heb jij voor de wereld?
Luister naar de vragen van Manal, Fatima, Zahra & Alyah. Heb jij ook zo’n grote vragen in jouw hoofd? Deel jouw vragen met je klasgenoten, kies één vraag en onderzoek deze vraag samen. De andere vragen kan je in een schrift noteren voor de volgende keer.
Waarom bestaan er slechte mensen?
Aylin, Nour en Clara denken na over de vraag waarom er slecht mensen zijn? Ze vragen zich ook af of ‘slecht zijn’ een eigen keuze is? Daarnaast denken ze ook na hoe je (terug) goed kan worden als je slechte dingen doet. Aylin, Nour en Clara opperen dat het belangrijk is te leren voelen hoe anderen zich voelen. Als je bijvoorbeeld weet hoe het voelt om gepest te worden, ga je het misschien niet meer doen. Empathie helpt ons om een goed mens te zijn. Wat denk jij?
Wat brengt de toekomst?
Op het einde van het 6de leerjaar neem je afscheid van je klas uit de lagere school. Enerzijds neem je afscheid van de klas, anderzijds wacht er een nieuwe toekomst. Spannend! Hierover hebben Aylin, Nour en Clara verschillende dromen en scenario’s in hun hoofd. Ze leggen uit hoe hun religie hun toekomstdromen mee vormgeven. Steven legt uit dat je je naast religie ook door filosofen zoals Spinoza kan laten inspireren. Hoe ziet jouw toekomstdroom eruit? En door wie of wat laat jij je inspireren?
Waarom bestaat er racisme?
Tarik legt uit wat Radio Socrates is en waarom hij zich vrij voelt tijdens het filosoferen. Hij heeft ook een prangende vraag voor de luisteraars. ‘Waarom bestaat er racisme?’ Want racisme is niet fijn, het is boosheid gemengd met iets triestig. Triestig, omdat het zoals pesten is. En boos, omdat het niet rechtvaardig is dat het bestaat. In de klas van Tarik is er geen racisme. Zijn klas van de Sint- Martinusschool in Molenbeek is zoals een familie. Ze steunen elkaar. Als het in de klas van Tarik kan, zou het toch ook overal moeten kunnen? Tarik oppert ook de hypothese dat racisme te maken heeft met stoerheid. En met huidskleur. Maar wit is niet beter dan andere kleuren. We zijn allemaal hetzelfde. We zijn allemaal mensen. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er geen racisme meer is? Wat denk jullie?
Meester Steven, ik heb een vraag voor jou!
Aylin, Nour en Clara hebben al verschillende keren gefilosofeerd met Steven, de filosoof van Radio Socrates. Vandaag draaien ze de rollen om. Ze stappen spontaan in de schoenen van Socrates en bestoken Steven met filosofische vragen. Steven stelt meestal de vragen aan de kinderen, maar wat denk hij zelf over al die filosofische vragen? Ook Dirk, de podcastmaker, wordt op de vragenrooster gelegd. Is doden altijd verkeerd? Wanneer ben je normaal? Ben ik mijn geest of mijn lichaam? Kunnen 2 mensen precies 2 dezelfde gedachten hebben? Zijn 2 identieke sokken hetzelfde? Kan een computer denken? Kan alles kapotgaan? Welke grote vragen wil jij graag eens stellen aan jouw leerkracht? Of aan je ouders?
Waarom met jongeren in dialoog over (lastige) samenlevingsthema’s?
Samenlevingsthema’s gelinkt aan identiteit en rechtvaardigheid houden jongeren bezig. Zeker tijdens de pubertijd zijn jongeren extra gevoelig voor thema’s zoals lgbtqia+ of thema’s die een collectief gevoel van onrecht triggeren, zoals klimaatverandering, migratie of de oorlog.
Straffe uitspraken en radicaal gedrag zijn normale kenmerken van opgroeiende jongeren op zoek naar een eigen identiteit. Toch weten leerkrachten, opvoeders of ouders soms niet hoe ze moeten reageren bij felle meningen over gevoelige samenlevingskwesties. Ze voelen zich onmachtig om met jongeren over deze thema’s in dialoog te gaan uit schrik om de verkeerde dingen te zeggen of om ongewild een conflict uit te lokken.
Toch willen we leerkrachten, ouders en pedagogen inspireren om net wel over deze thema’s met jongeren in dialoog te gaan;
- Want als jongeren op regelmatige basis de kans krijgen om belangrijke kwesties samen te leren onderzoeken, ontstaat er ruimte voor begrip en raken we aan een van de basisopdrachten van ons democratisch samenlevingsmodel: jongeren opleiden tot maatschappelijk bewuste en verdraagzame burgers.
- Want tijdens de dialoog ontdekken we wat de anderen echt denken, hoe ze denken, wat ze belangrijk vinden en waarom ze iets belangrijk vinden.
- Want een open dialoog leert ons omgaan met verschillende, soms botsende perspectieven. En terzelfdertijd toont een goed gesprek ons wat we delen met elkaar.
- Want een dialoog legt ook bloot welke misconcepten soms leven in het hoofd van jongeren en waar het hen aan informatie ontbreekt om tot een weloverwogen en genuanceerd standpunt te komen. Een open dialoog geeft jongeren de kans om andere standpunten te ontmoeten die in (online) bubbels of binnen de eigen vriendenkring vaak ontbreken.
- Want door regelmatig aan socratische dialogen deel te nemen, ontwikkelen jongeren ook een vorm van kritisch denkgereedschap dat ze op latere momenten in hun leven kunnen inzetten als ze met bepalende keuzes of belangrijke levensvragen worden geconfronteerd.
- Want het stimuleert veerkracht en zelfredzaamheid, wat belangrijke ingrediënten zijn om de kiemen van polarisatie te bestrijden.
Leerlingen Sint-Martinus maken podcast 'Radio Socrates'
Grote vragen van de kids van Sint-Martinus uit Molenbeek.
Wie is Radio Socrates
Eef Cornelissen
Eef Cornelissen is coördinator van Radio Socrates. Eef is filosoof en gespecialiseerd in filosofische gesprekken met kinderen en jongeren. Samen met Laura Van den Broeck is ze coördinator van onderzoekskern ExploRatio en doet ze onderzoek naar depolariserende dialoogtechnieken.
Steven Raeman
Steven Raeman is filosoof en gespecialiseerd in filosoferen met kinderen en jongeren. Hij werkt als filosofisch gesprekleider bij onderzoekskern ExploRatio en begeleidt de filosofische gesprekken met jongeren voor Radio Socrates.
Ruth Van Wichelen
Ruth Van Wichelen is verbonden aan de lerarenopleiding van Odisee Brussel als docent beeldende kunsten en heeft als vormgeefster bij onderzoekskern ExploRatio jarenlange expertise in het ontwerpen van laagdrempelige filosofische dialoogtools. Ruth verzorgt de vormgeving van Radio socrates.
Dirk Elst
Dirk Elst is freelance geluidsartiest, muzikant en schrijver en werkt in Brussel aan tal van educatieve projecten zoals podcasts en hoorspelen. Dirk maakt de podcasts van Radio Socrates.
Carlo Van den Bunder
Carlo Van den Bunder, webontwikkelaar bij de dienst IM van Odisee, stond in voor het ontwerp en de ontwikkeling van deze website.
Dit project wordt gefinancierd door de Vlaamse Gemeenschapscommissie en kadert binnen het project ‘Verbinding’.
Meer informatie nodig over dit project?
[email protected]