Resultaten

Research centreExploRatio investigates how to stimulate young people's critical thinking. We focus on teaching methods where (philosophical) dialogue challenges young people to reflect on tricky themes, social issues, the foundations of their own knowledge and beliefs. To this end, we collaborate with schools, museums, teacher trainers and researchers. We focus on both primary and secondary education.

• What? Our projects focus on stimulating thinking about sustainability, ethics, science, nature, technology, STEM, values and education among young people and education professionals.
• How? Our research runs in close cooperation with end-users. Design-based research allows us to respond to the needs of teachers and pupils and develop a usable product in several steps.
• ExploRatio researchers have been honoured regularly. For example, we received the award for the best article in the Flemish/Dutch journal for teacher trainers (Tijdschriftvoor Lerarenopleiders), the Mediawijs prize (media literacy) for our project Kritikat and the prize for science communication from the Royal Academy of Sciences.

Samen met andere hogescholen en werkveldpartners uit onderwijs, gezondheidszorg, bedrijfskunde, gezinswetenschappen en orthopedagogie, werkte ExploRatio mee aan kritische dialoogtools binnen verschillende (onderzoeks)projecten.

Onderwijs vormt de burger van morgen. Het aanleren van burgerschapscompetenties speelt hierbij een centrale rol. Van leerlingen wordt verwacht dat ze inzicht verwerven in concepten zoals democratie, identiteit of rechtvaardigheid. Ook democratische vaardigheden staan centraal, zoals kritisch denken en respectvol argumenteren in een open (burgerschaps)dialoog met aandacht voor tolerantie en het innemen van verschillende perspectieven. 

In de praktijk blijkt dit niet altijd eenvoudig. Leerkrachten missen tools en handvatten om een constructieve en kritische dialoog over burgerschapsthema’s met leerlingen te voeren. Zeker als het over controversiële thema’s gaat zoals (seksuele) identiteit, oorlog en conflict of genetische manipulatie, is er nood aan opleiding en ondersteuning.

ExploRatio wil leerkrachten hierin ondersteunen en ontwikkelt binnen verschillende onderzoeksprojecten dialoogtools en vormingen voor leerkrachten PAV, geschiedenis, ‘mens en maatschappij’ en bij uitbreiding alle leerkrachten die zich richten op burgerschapscompetenties.

Heb je een vraag?

• Benieuwd naar ons lesmateriaal?
• Wil je graag samenwerken?
• Geïnteresseerd in een vorming?
• Geprikkeld door ons onderzoek?

Onder "Wie zijn wij" kan je alle teamleden en hun emailadres ook terugvinden.

Met de STEM-speeltuin wil Odisee kinderen letterlijk op een erg speelse manier in aanraking laten komen met enkele STEM-principes. In deze speeltuin zijn de speeltuigen niet alleen leuk, maar zetten ze kinderen ook subtiel aan tot denken over wetenschap, techniek en rekenen. De kinderen schommelen én dragen energie over. Ze glijden én ervaren niet-lineaire functies. Ze wippen én zoeken een massa-evenwicht. Ze klimmen én zoeken verbanden.

Onze scholen zijn kruispunten van opinies en wereldbeelden en maken de levensbeschouwelijke diversiteit uit onze samenleving zichtbaar. Door de toegenomen diversiteit hebben steeds meer leerlingen en leerkrachten een andere sociale, culturele of levensbeschouwelijke achtergrond dan hun leerkracht.

Als deze diversiteit wordt gewaardeerd en effectief als troef wordt erkend, spreken we van een inclusieve schoolcultuur; een cultuur waar verschillende en gelaagde socio-culturele identiteiten worden omarmd en erkend als meerwaarde. Dergelijke cultuur draagt bij aan een klimaat waarin zowel leerlingen als leerkrachten kunnen groeien en constructieve dialogen over verschillende (levensbeschouwelijke) perspectieven als kracht erkend worden.

Een aanpak gebaseerd op gezamenlijke dialoog en reflectie, wordt naar voor geschoven als beloftevol om te bouwen aan een inclusieve schoolcultuur, maar leerkrachten en schoolteams missen tools en handvaten om hierrond aan de slag te gaan.

ExploRatio onderzoekt welke reflectietools en dialoogoefeningen een (inter)levensbeschouwelijke dialoog over samenlevingsthema’s in de klas kan ondersteunen en onderzoekt welke reflectietools en handvaten schoolteams nodig hebben om samen de transitie naar een inclusieve schoolcultuur te maken.

Onderzoekscentrum kritisch denken

Onderzoekskern ExploRatio maakt deel uit van de lerarenopleiding aan Odisee hogeschool  en onderzoekt hoe het kritisch denken van kinderen en jongeren te stimuleren. We ontwikkelen en onderzoeken lesmethodieken waar we kinderen en jongeren via (filosofische) dialoog uitdagen te reflecteren over heikele thema’s, maatschappelijk kwesties, de grondslagen van de eigen kennis en overtuigingen. We ontwikkelen en onderzoeken ook handvatten en vormingen om leerkrachten op te leiden in het voeren van kritische klasdialogen.

Hieronder kan je projecten terugvinden. Je kan steeds het hands-on klasmateriaal inkijken en/of  klasmateriaal in kaartjesvorm bestellen.

Welke thema's vind je op deze pagina?

Binnen Exploratio werken we via onderzoeksprojecten leermateriaal voor in de klas uit. We doen dit steeds in samenwerking met het praktijkveld (leerkrachten, lerarenopleiders, natuureducatieve centra, musea,...). In verschillende cycli waarbij ontwerp-, test-, en evauatiefases elkaar afwisselen. Zo versterkt onderzoek en praktijk elkaar.

Op deze pagina kan je ontdekken:

• Klik op een thema hieronder om de projecten en het lesmateriaal te ontdekken!
• Graag een kaartenspel bestellen?
• Op zoek naar een specifiek project? Onderaan vind je een overzicht van de verschillende projecten. 

Hebben wij invloed op wat er morgen zal gebeuren? Liggen onze slaagkansen op school bijvoorbeeld nu al vast? Of hebben we dat toch zelf in de hand? Zijn we vrij om onze toekomst zelf mee te bepalen. Of is alles al beslist? Door God, bijvoorbeeld. Dat is alvast wat een deel van de leerlingen uit het tweede secundair van Atheneum Brussel denkt. Marcel twijfelt hieraan. Bepaalt God het dan voor iedereen, of bepaalt God enkel de toekomst van de gelovigen? En als God bepaalt wat er morgen gebeurt, hoe ver gaat dit dan? Geeft hij kansen, creëert hij omstandigheden, of bepaalt God echt alles van A tot Z? En als je de kans niet grijpt die God jou aanbiedt, heb je dan toch niet zelf je toekomst mee bepaalt? Je hoort de hersenen kraken in het 2^de jaar van Atheneum Brussel. In deze klas denken jongeren met een christelijke, vrijzinnige en islamitische achtergrond samen na over de grote vraag ‘of de mens wel een  vrije wil heeft’? Het is gesprek eindigt met een vragenronde. Welke vragen roept dit gesprek bij jullie op? 

Hedendaagse media maken het iedereen, ook kinderen, mogelijk om uiterst snel op de hoogte te zijn van het laatste nieuws en confronteren ons met een lawina aan allerhande informatie. Zeker op sociale media is betrouwbare informatie moeilijk van misinformatie of des- informatie te onderscheiden. Mediawijsheid zet hierop in door kinderen en jongeren correct te leren omgaan met media en informatie. Maar mediawijsheid is meer dan (online) media en (nep)nieuws leren herkennen en gebruiken. Het omvat ook kritisch leren denken over media, boodschap en boodschapper. Naast kennis over de werking van media en informatie hebben kinderen en jongeren ook de vaardigheid nodig om de informatie waar ze in aanraking mee komen, kritisch te evalueren. Een aanpak die zich minder richt op kritisch denken, leert kinderen en jongeren eerder op schematische wijze naar informatie kijken. Kinderen leren zo informatie beoordelen in termen van ‘betrouwbaar’ of ‘onbetrouwbaar’ zonder echter te begrijpen welk achterliggend mechanisme de kwaliteit van de informatie bepaalt.

En hier ontbreekt het bij leerkrachten vaak aan methodische kennis en klasmateriaal om dit kritisch denken over media en informatie te stimuleren bij hun leerlingen.

ExploRatio onderzoekt samen met (Europese) partners zoals Mediawijs, Stedelijk Onderwijs Antwerpen, Karel De Grote Hogeschool, Oslo Metropolitan University, Hogeschool Rotterdam en Københavns Professionshøjskole, University of Latvia en het National Training Centre Bulgaria hoe leerkrachten hierin ondersteund kunnen worden aan de hand van kritische dialoogtools, zoals de methodiek ‘filosoferen met kinderen en jongeren’. ‘Filosoferen met kinderen en jongeren’ daagt leerlingen niet enkel uit om na te denken over de grote vragen rond betrouwbare kennis, waarheid en informatie die binnen mediawijsheid centraal staan. Het daagt hen ook uit om de uitgangspunten en argumenten achter hun ideeën en meningen gezamelijk te onderzoeken. Dit soort denkoefeningen stimuleert niet enkel reflectie over kennis en informatie, maar ook over de machtsstructuren waaraan informatie, media en de boodschapper onderhevig zijn.